Aktif, Reaktif ve Gorunur Guc Nedir?

Elektrik Temelleri

Elektrik devrelerinde guc uc farkli sekilde ifade edilir: Aktif Guç (P), Reaktif Guç (Q) ve Gorunur Guç (S). Bunlari anlamak, enerji verimliligi ve isletme maliyetleri acisindan cok onemlidir.

Aktif Guç (P) - Birim: Watt (W)

Aktif guc, gercekten is yapan guctur. Bir lambanin yaktigi isik, bir motorun cevirdigi mekanizma, bir isiticinin verdigi sicaklik hep aktif guc urunudur. Elektrik faturasindaki enerji tuketimi aktif guce gore hesaplanir.

Aktif guc, gerilim, akim ve guc katsayisinin carpimi ile bulunur: P = U x I x cos φ

Reaktif Guç (Q) - Birim: VAR

Reaktif guc, is yapmayan ancak sistemde dolanan guctur. Enduktuif yukler (motor, transformatör, bobin) calismak icin manyetik alan olusturur. Bu alan icin sebekeden cekilen enerjinin bir kismi is yapmaz, sadece manyetik alani besler.

Kapasitif yukler ise negatif reaktif guc olusturur. Kompanzasyon sistemi bu iki zit reaktif gucu dengeleyerek sistemi verimli calistirir.

Reaktif guc formulu: Q = U x I x sin φ

Gorunur Guç (S) - Birim: VA

Gorunur guc, aktif ve reaktif gucun vektorel toplamidir. Trafo ve jenerator kapasiteleri gorunur guce gore belirlenir.

S = √(P² + Q²) formulu ile hesaplanir.

Guc Katsayisi (cos φ)

Cos φ = P / S seklinde hesaplanir. Ideal deger 1.0'dir. Dusuk cos φ degeri, yuksek reaktif guc tuketimi anlamina gelir. Turkiye'de cos φ degerinin 0.90 altina dusmesi EPDK tarafindan cezai yaptirim uygulanmasina neden olur.